İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

Temel Demirer

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

“Toplum biliminin son sözü,

savaş ya da ölüm, kanlı bir mücadele

ya da tükenme (hiçlik) olmalı.”[1]

 

Eğitim ve üniversiteler iktidar(ın) aygıtlarıdır.

Bu saptama(m) kimilerine çok toptancı ve vulger gibi gelebilse de; bu böyle…

Onların eğitim(sizliğ)i, egemen(lik)lerinin iktidarını pekiştirirken; başka bir eğitimin (ve üniversitenin) de mümkün olduğunu bir an dahi görmezden gelmiyorum…

Evet, “Kendinizi eğitin, çünkü aklınıza ihtiyacımız olacak. Örgütlenin, çünkü tüm gücünüze ihtiyacımız olacak. Harekete geçin, çünkü coşkunuza ihtiyacımız olacak,” diye haykıran Antonio Gramsci’den mülhem (yeni bir dünya için) başka bir eğitim mümkündür/ kaçınılmazdır; Epictetus’un, “Tenê yên perwerde bûyî azadin/ Sadece eğitilmiş olanlar özgürdür,” deyişindeki üzere…

 

  1. AYRIM: SOYUT YA DA TEORİK ÇERÇEVE

 

Arapça bir kelimedir iktidar; kökü Arapça “Kadir” kelimesinden; “kudret sahibi olmak”tan, “gücü yeten olmak”tan anlamına gelir.

Muktedir olma hâlidir iktidar; iktidar ilişkisi de, emretme ve itaate dayanırken; her iktidar bir gasp ve dolayısıyla da iktidarsızlaştırmadır.

Pierre-Joseph Proudhon’un ifadesiyle, “İktidar; ne bunu yapacak hakka, ne bilgeliğe, ne de erdeme sahip yaratıklar tarafından gözaltında tutulmak, casus gibi izlenmek, idare edilmek, yasalara bağımlı kılınmak, sayılmak, kaydedilmek, fikir aşılanmak, vaaz verilmek, denetlenmek, hesaplanmak, değer biçilmek, sansür edilmek ve emredilmektir. İktidar her türlü işlemle, her türlü hareketle not edilmek, kayda geçirilmek, sıraya alınmak, değeri belirlenmek, lisans verilmek, yetki verilmek, nasihat edilmek, yasak koyulmak, reformdan geçirilmek, düzeltilmek ve cezalandırılmaktır. İktidar kamu yararı gerekçesiyle ve genel çıkarlar adına yükümlülüğe bağlanmak, yetiştirilmek, soyulmak, sömürülmek, tekellere bağımlı kalmak, zorbalığa maruz kalmak, köşeye sıkıştırılmak, gizemlerle büyülenmek ve yağmalanmaktır; en ufak bir direnişte, ya da yakınma sözcüğü karşısında baskıya uğramak, ceza görmek, azarlanmak, taciz edilmek, takip edilmek, istismara uğramak, sopayla dövülmek, silahsız bırakılmak, hapse atılmak, yargılanmak, mahkûm edilmek, kurşuna dizilmek, sürgüne gönderilmek, feda edilmek, satılmak, ihanete uğramaktır; alay edilmek, gülünç duruma düşürülmek, öfkelendirilmek, onursuz bırakılmaktır. İktidar budur, onun adaleti budur, onun ahlâki budur...”

İktidar; bir ilişkiler ağıdır. Tek bir iktidar yoktur. İktidarların toplamı olan bir makro iktidar vardır.[2]

Yani Proudhon’un da dediği gibi, “İktidar yasaklama gücüdür”; gücü elinde bulundurana (kişi veya kurum) verilebilecek isimdir.

Nihayetinde iktidar, bir şeylere hâkim olma, söz sahibi olma hâldir. Topluluğu biçimlendirme, yön verme durumudur.

Edward Said’in, “Tekdüzeleştirme sürecinin meşruiyet kazanması ve ötekinin görünür görünmez türlü biçimlerde ortadan kaldırılması” olarak tanımladığı iktidar, ötekile(ştirilenle)rin davranışlarını etkileme, kontrol etme, yönlendirme gücüdür. İktidarın iki öğesi söz konusudur: İlki güç ve zorlama, ikincisi de benimsetmedir.

Karar verebilme ve bunu uygulayabilme yeteneği olarak iktidarın ilk amacı varlığını sürdürmektir.

Varlığını sürdürmek için yine kendini ve otoriteyi kullanır. Böylece kendini kapsamını genişletmiş olur. Bu genişletilmiş yeni durumunu koruyabilmek için daha fazla iktidara, otoriteye ihtiyaç duyar. Sonra yine genişler ve kendini büyütür...

Büyürken de saf dışı bıraktıklarıyla, geniş bir alana yayar ve kurbanlarına özgürlük yanılsamaları sunup kendine gönüllü sağlar.

Hannah Arendt’e göre, iktidar (power), uyum içinde eylem kabiliyetine tekabül eder. İktidar tek bir kişiye değil gruba aittir ve grup birarada olduğu sürece var olabilir. Bir kişi için “iktidarda” derken aslında onun ait olduğu grup-topluluk adına eyleme kudretine sahip olduğundan bahsederiz. Grup ortadan kalktığında kişinin iktidarı da sona erer.[3]

İktidar, hâkim söylemdir/dildir; insan(lık)ın en büyük sorunudur ve en önemlisi iktidar bir dayatma olması yanında, aynı zamanda da “tanınma”dır.

Yönetme gücünü elinde bulunduran iktidar, birbirinden güç alan korkakların üstünde yükse(ltili)lirken; Lev Nikolayeviç Tolstoy’a göre de, “İktidar, kitlelerin bir araya toplanan, yoğunlaşan iradelerinin açıklanan ya da açıklanmayan sessiz bir kabul edişle, seçilen idarecilerin üzerinde toplanmasıdır.”

Koşulsuz olarak itaat edilmesi zorunlu otoritedir; siyasal olarak toplumda gücü elinde bulundurmadır; yapabilme becerisine sahip olmak, kudretli olmaktır.[4]

Gücü elinde bulundurma yetkisi olduğu kadar, bir sınıfın diğer tüm toplumsal sınıfları yönetme becerisidir iktidar.[5]

Ancak sadece güç ile karıştırılmaması, sadece güce eşitlenmemesi gereken iktidar ve güç terimleri eş anlamlı olarak kullanılsa da birbirinden farklı anlamları taşırlar. Güç bir ilişkiyi anlatır.

Güç, nesneler üzerinde etki eder. Bizim bir eşiğe karşı bir iktidarımız olmaz, gücümüz olur. İktidar olması için o eşeğin iradeye sahip olması gerekir. İktidarın sahibi olduğunu düşündüğümü bir kişi, yaptırım uyguladığı “şey” de bir kişi ise iktidardan söz edebiliriz.

İktidar olması için her iki tarafın da “hayır” diyebilecek durumda olması gerekir.

Her iktidar karşısındakini kuşkusuz nesneleştirir.

Bir öznenin başka bir özneye kendi iradesini sanki onun iradesiymiş gibi kabul ettirme sanatına iktidar denir. (ya da iradeye rağmen somut sonuçlar alabilecek şekilde)

İki insan ilişki içindeyse mutlaka bir iktidar söz konusudur. İktidarın toplumsal bir boyutu vardır. Toplumun insan üzerinde bir yaptırım gücü bulunur. Örneğin doktor hastasını iyileştirebilmek oranında iktidar sahibidir. Buna da görevsel iktidar denir.

İktidar ilişkisi sadece onay ilişkisi değil aynı zamanda direniş ilişkisidir. İktidar şiddetle değil, sözle başlarken; Michel Foucault’ya göre iktidarın olduğu yerde direnişte olmak zorundadır ve iktidar sizi nerenizden yaralıyorsa, orası kimliğiniz olur.

 

I.1) İKTİDAR VE EĞİTİM

 

Eğitim ve iktidar, bilgi ve yönetim birbirlerine bağlıdır. Bilgi iktidarı üretir, korur, yeniden üretir- iktidar da bilgiyi... Bu ilişki, egemen sınıfın ekonomik siyasi iktidarının, üyelerinin, personelinin korunmasını, egemenlik altında olanın olduğu yerde kalmasını sağlayan koşulların üretilmesine, sürdürülmesine, yeniden üretilmesine bağımlıdır.

Bu hatırlatmalarımı, eğitimle, bilginin üretilmesi, transfer edilmesi, yeniden üretilmesi arasındaki ilişkiden hareketle, “Hakikât rejimi”, “Biyopolitik” (Foucault) ve “Siyaset rejimi” (Jacques Ranciere) kavramlarından yararlanarak derinleştirebiliriz. 

Foucault’ya göre “her toplumun bir hakikât rejimi vardır”. Bu rejim toplumun yaşamında, doğru ve yanlış önermeleri ayırt eden söylemleri, mekanizmaları, örnekleri, ayırt etmenin onaylanma biçimlerini, gerçeğe ulaşmanın kabul edilebilir tekniklerini, işlemlerini, neyin doğru olduğunu söylemekle yükümlü olanların statüsünü kapsar. “Biyopolitik”, bireylerin yaşamı, bedenleri üzerine bilimsel hesaplamaların, değerlendirmelerin siyasi olanla kesiştiği noktada şekillenir: Nüfus, bedenler yönetilir, yeniden üretilir.

Jacques Ranciere’in işaret ettiği gibi, siyasi olanın sınırlarını, “siyaset rejimini”, (devlet biçimi, rejim, hükümet kavramlarından farklı olarak) toplumda adalete ilişkin kaygıları dile getirme, uygun kavramlarla konuşma ayrıcalığına sahip olanlarla olmayanlar arasındaki ayrım çizgisi belirler. Bu çizginin içinde olanlar konuşabilir, siyasi etkinliğe katılabilirler. Dışında kalanlar ise konuşsalar bile, çıkardıkları sesler anlamlı kabul edilmediği için siyasi olanın dışında kalırlar.

Öyleyse eğitim sistemi, “hakikât rejiminin”, “siyaset rejiminin” benimsetilmesi, adaleti konuşmaya uygun (kabul edilebilir) dilinin üretilmesi, “biyopolitiğin” uygulanması; dolayısıyla egemen sınıfların egemenliklerini kurması, koruması açısından yaşamsal bir işleve sahiptir.[6]

Türkçe’de eğitim kelimesi, kökü anlamıyla “eğilmeyi, bükülmeyi” çağrıştırır.

“Ağaç yaşken eğilir,” diyen egemen (iktidarcı) eğitim, birbirinden farklı yetişen ağaçları aynı ebatlarda suntalara dönüştürme sürecinden başka anlam taşımaz.

Genellikle beyin yıkamak için kullanılır. İstenilen insan profilini oluşturabilmeyi hedefler.

Albert Einstein’ın, “Yaratıcılığımın önündeki en büyük engel eğitimimdir,” notunu düştüğü egemen eğitimin amacı biçimlendirmek, düzene uygun kafalar yaratmaktır.

Eğitim kurumları devletin sosyal fabrikalarıdır; düzene, sisteme karşı çıkmayacak, sorgulamayacak, düşünmeyecek, ezberci, tek tip bireyler yetiştirilir okullarda.[7] Devletin elindeki en büyük silah eğitimdir. Bu yüzden sadece kendisine bağlı kurumlardan alınan eğitimi meşru kabul eder. Eğer aldığın eğitim devlet eliyle verilmemişse, resmî olarak hiçbir geçerliliği yoktur.

Karşımıza bir sürü saçma sapan sınav, bir sürü engel, bir sürü sorun çıkarırlar ki; insanlar kendi dertlerine düşsünler; toplumun sorunları, insan hakları ve özgürlükleri gibi konularda kafa yoracak, devletin icraatlarını sorgulayacak, eleştirecek, tepki gösterecek enerjileri kalmasın geriye. Akşam işten evlerine döndüklerinde o sığ Türk(iye) dizilerini seyredip kendi küçük dünyalarında mutlu mesut yaşayıp gitsinler.

Eğitim insanda, dönüştürücü bir işlev içerirken; Friedrich Nietzsche’ye göre, “Kamu yararı adına bireylerin yok edilmesi”dir.

Konuya ilişkin olarak Oscar Wilde şöyle der: “Eğitim takdire şayan bir şey. Fakat unutulmamalıdır ki, bilmeye değer hiçbir şey öğretilemez”!

Bireyin davranış değişikliği getirme süreci olan egemen eğitim(sizlik), modern zamanlarda insanı eğen, biçimlendirendir.

Bu nedenle 1930’da Walther Borgius, “Okul rafine bir iktidar aracıdır. Çocuktan başlayarak bütün devlet uyruklarını itaate alıştırmak, devletin ne kadar gerekli olduğunu etinde ve kemiğinde hissettirmek, her özgürlük fikrini daha filizlenmeden bastırmak, düşünceleri çitlerle çevrili güzergâhlara yönlendirmek ve onları rahatça yönetilebilir, minnettar tebaa olarak terbiye etmek üzere kurulmuştur,” derken; modern tedrisat, bir ahmaklaştırma harekâtıdır; okullar kitlesel kontrol araçları; eğitim ise boyun eğdirme manivelası… Yani Mark Twain’in, “Okul hayatımın eğitimime karışmasına izin vermedim,” diyerek eleştirdiği süreçtir.

Okullarda verilen eğitimin amacı, vatandaşı kapitalist devletin istediği şekliyle sorgulamayan, korkan, sadece kendi çıkarını düşünen, günü kurtarmaya çalışan aşırı faydacı birey hâline getirmektir. Böyle bireylerden oluşan toplum kolayca yönetilebilir. Korku sayesinde kitlesel gücü kullanması engellenir. Bu birey borçlandırılarak hiç istemediği işlerde çalışarak patronlarını ve patronlarının seçtiklerini tatmin ederler. Bu tatmin orgazm noktasına varır. Onları patronları seçmiştir farkında değildirler. Kapitalist eğitim, insanları bir ev bir araba almaları ve ev kurmaları için bir ömür geçirmeye ve bu süreçte etliye sütlüye karışmamaya hazırlar.

Okul politik, toplumsal ve ekonomik güce sahip olanları (kodamanları) korumaktadır. Diğer insanları ise uzman, uzman değil, uyumlu, uyumsuz şeklinde sınıflandırmakta ve topluma tanıtmaktadır. Uzmanların görüşünün her şeyin üstünde olduğunu empoze eder. Tanıdığımız ilk uzman öğretmendir. Mutlak bilgiye sahiptir. Eleştirilemez! Hatası yüzüne vurulamaz. Bu formasyondan çıkan birey kendisine söylenene değil söyleyenin titrine bakmaya koşullandırılmıştır.

Yoksunların (eğitimden yeteri kadar nasiplenememişlerin), okulda daha fazla okul eğitimi görmüş olanlara, bunların oluşturduğu tuzu kuru tabakanın önderliğine boyun eğmeleri gerektiğini öğrenirler.

Kuşkusuz mevcut eğitim sisteminin amaçlarından biri, inançların içselleştirilmesi ve var olan toplumsal yapıyı sorgusuzca destekleyecek bir vicdanın geliştirilmesidir. İçselleştirme bu anlamıyla pozitif bir kavram değildir. İçselleştirme insanın sorgulamadığı inanç sistemlerinin sanki kendi duygu ve düşünceleriymiş gibi kabul etmesidir.

Bunun yanında Bertrand Russell’ın, “İnsanlar aptal doğmaz, cahil doğarlar. eğitim onları aptallaştırır,” notunu düştüğü egemen eğitimin işlevi: i) Özgür düşünceye ket vurulmasıdır; ii) İnsanları kalıplara sokmaktır; iii) Beyin yıkama yöntemi olmasındadır.

Dünyanın birçok yerinde ve ülkemizde eğitim politikalarını tespit edip uygulayan iktidarlar, tamamen kendi ideolojileri doğrultusunda sistemi yönetirler. İktidarın ideolojik aygıtlarından biri olan eğitim sistemi asla ve asla bireyin ve toplumun özgürleşmesi için değil, sinsice kısıtlanması için kullanılır.

Kapitalizme hizmet edecek, üretim ve tüketim alanlarında söyleneni yapacak kadar eğitim almış ama aydınlanmamış, kendinden memnun gibi davranan bireylerin çokluğu sistemin işleyişini gösterir. Diğer taraftan tüketici adayı bireyler eğitilir, meslek sahibi olur, sistemin çarkları içinde bir vida veya cıvata olarak hayatına devam eder. Devlet ve eğitim sistemi asla ve asla özgür ve mutlu bireyler istemez. Yapay bir farkındalık yaratarak, sosyal ve ekonomik farklara vurgu yaparak tüketimi körükleyecek her türlü aracı kullanır ve bulunduğu konumdan mutsuz olan ama tüketerek mutlu olduğunu sanan bireyler yaratır.

Bunu yaparken de her mal ve hizmet değişiminde esas olan belli standartları yakalaması için yeterince eğitim verilir. Mesela, interneti kullanabilecek kadar, ya da akıllı telefonu kullanabilecek kadar eğitim verilir. Üniversite ise mesleki eğitim veren kurumlara dönüştürülür ki üretimde işe yarar mühendisler, hukukçular, bankacılar vs yetişsin. Felsefe, edebiyat, tarih gibi akademik alanlar sınai üretime katkısı olmayan alanlar olarak boş ve gereksiz görülür.

Firdevsi’nin, “Yê zane, hêzdar dibe/ Bilgili olan, güçlü olur”; Socrates’in, “Bütün bildiğim, bir şey bilmediğimdir”; Auguste Comte’un, “Bilim ayrı, inanç ayrıdır”; Herbert Spencer’in, “Bilim, örgütlenmiş bilgidir,” saptamalarının altını çizerek ekleyelim: Bilim gerçeklerden kuruludur. Tıpkı evin tuğlalardan kurulu olması gibi. Ancak gerçeklerin toplanması bilim değildir. Tıpkı bir küme tuğlanın ev anlamına gelmediği gibi…

Bilimin şaşırtıcı ve umulmadık buluşlarını ortaya çıkaran, yaratıcılık ile kuşkuculuk arasındaki gerilimken; bilimin büyülü olan bir tarafı yoktur. O, doğayı dikkatlice ve tüm detaylarıyla gözlemenin sistematik bir yoludur ve bu sırada edindiğimiz sonuçları değerlendirirken tutarlı bir mantığı takip etmektir.

İnsanlar sürekli “Bilim her şeyi bilmiyor!” deyip duruyor. Elbette, bilim her şeyi bilmediğini biliyor. Eğer her şeyi bilseydi, artık dururdu değil mi?

Özetle cehaleti alıp, eşekliği baki kılan sistem(sizlik) ile okul bir egemen kültürlemedir; davranış değiştirme, biçimlendirme sürecidir.

Günümüzde bilgi, insanlar tarafından kullanılmaktan çok insanları kullanan bir şeye dönüş(türül)müşken; egemen eğitim, insanlık tarihinde, giderek büyüyen insan topluluklarını efendilere tabi kılmak için kullanılan sosyal-teknolojik bir araçtır.

Bireyleri yönetilebilecek şekilde zihin ve algı dünyasını tektipleştirmeye yarayan bilgi ve değerler sistemiyle; sorgulamayan nesiller yetiştirmek üzere dizayn edilmiştir.

İnsanın zekâsını çürüten yetenekleri eğitim sistemi köreltirken; devlete itaat etmek ve kapitalizme köle üretmek için vardır.

Bu işin egemen yanıdır; ötekine yani alternatife gelince…

Öncelikle alternatif eğitim, dünyayı değiştirmenin güçlü silahlarındandır. Çünkü insanın doğuşundan ölümüne kadar algılama yeteneğiyle alâkâlı olması yanında; amacı -zihinsel- özgürlüktür.

Eğitimi, “Kovayı doldurmak değil, ateşi yakmak” olarak algılayan alternatif eğitimin iki temel işlevi vardır: Birincisi toplumsallaştırma (toplum için insan), ikincisi de bireyselleştirme yani kendine yeterli insan...

Duydunuz mu bil(e)mem? Almanya’da bir lise müdürü, her öğretim yılı başında öğretmenlere şu mektubu gönderirmiş: “Bir toplama kampından sağ kurtulanlardan biriyim. Gözlerim hiçbir insanın görmemesi gereken şeyleri gördü. İyi eğitilmiş ve yetiştirilmiş mühendislerin inşa ettiği gaz odaları, iyi yetiştirilmiş doktorların zehirlediği çocuklar, işini çok iyi bilen hemşirelerin vurduğu iğnelerle ölen bebekler, lise ve üniversite mezunlarının vurup yaktığı insanlar... Eğitimden bu nedenle kuşku duyuyorum. Sizlerden istediğim şudur. Öğrencilerinizin insan olması için çaba harcayın. Çabalarınız bilgili canavarlar ve becerikli psikopatlar üretmesin. Okuma, yazma, matematik çocuklarınızın daha fazla insan olmasına yardımcı olursa ancak o zaman önem taşır.”[8]

Evet hepimize/ herkese insan olmayı öğreten, insanı insanlaştırıp, hayatı yaşanabilir kılan alternatif eğitim koğuşlarda/ sınıflarda değil, sürekli devinen doğa, mücadele içerisinde verilmelidir.

Bu güzergâhta yaratıcılığı destekleyen eğitim: Hata yapma korkusu olmayan, soru soran, farklılığı değerli olduğunu bilen, resmin tamamını görebilen, hayal kurabilen yeni kavramlar yaratabilen insanı yetiştirmeyi hedefler.

O insanlar ki: Baktıklarında berrak görmeyi; dinlediklerinde, iyi duymayı; görünüşleri bakımından sıcak, davranışlarında saygılı, konuşmalarında doğru, işlerinde ciddi olmayı; kuşkuya düştüklerinde soruları nasıl soracaklarını düşünürlerken; başka bir dünyanın mümkün olduğunu ve bu uğurda mücadeleyi onur ve vicdan sorunu ederler…[9]

Özetlersek: Alvin Tofler’in, “XXI. yüzyılın cahilleri okuma yazma bilmeyenler değil, okumayanlar, öğrendikleri yanlış bilgileri değiştirmeyenler ve yeniden öğrenemeyenler olacaktır,” uyarısını “es” geçmeden; öğrenmenin, akıntıya (iktidara) karşı yüzmek gibi bir şey olduğunu; ilerlenemediği takdirde gerileneceği unutulmadan; insan(lar)ın bilgisiz doğup; egemenlerce eğitilerek aptallaştırıldığı görülmelidir.

 

  1. AYRIM: SOMUT VEYA TOPLUMSAL PRATİK 

 

Tekelci sermayenin Marmara baronlarından Ali Koç’un bile, “Eğitim sistemi değişmeli… Eğitim sistemini topyekûn gözden geçirmeliyiz,”[10] saptamasına muhatap olan Türk(iye) eğitim(sizliğ)i coğrafyamızdaki somut gerçeğin bir parçasıdır.

Şöyle ki Türkiye gündemini işgal eden ana konu daima, “Mahşerin 4 Atlısı” olarak da tanımlanabilecek: Eşitsizlik, işsizlik, eğitimsizlik ve borçluluk...

İşte bunlara ilişkin veriler:

  • Eşitsizlik: En yüksek gelire sahip yüzde 20’nin gelir pastasından aldığı, 0.6 puan artarak yüzde 46.5’e yükseldi. Toplumun en yoksul yüzde 20’sinin aldığı pay ise 0.1 puan azalarak yüzde 6.1 oldu. Nüfusun yüzde 14.7’si yani 12 milyon insan yoksulluk sınırının altında bir yaşam sürüyor.
  • Borçluluk: Türkiye’deki hanehalkının yüzde 68’i borçlu ya da taksit ödüyor.
  • İşsizlik: İşsiz sayısı her yıl 250 bin kişi artıyor. Haziran ayı verileri yeni açıklandı. Resmi rakam 10.2. Geniş tanımlı işsizlik ise yani iş bulamayacağı için aramaktan vazgeçenlerin de eklenmesi ile belirlenen oran yüzde 19. Parantez arası, ülkede çalışabilir durumdaki her 3 kadından 2’sinin evde oturmayı ya tercih ettiğini ya da mecbur kaldığını belirtmekte yarar var.
  • Eğitimsizlik: Türkiye’nin en büyük sosyo-ekonomik sorunu. Her ne kadar hükümet eğitim harcamalarını artırdığını söylese de OECD içinde hem harcama hem de eğitimin kalitesi konusunda daima en sonlarda.[11]

Yani büyük resim böyleyken; devamla:

Dünyanın XVIII. büyük ekonomisi olup da bir partinin (AKP) tek başına iktidar olmasına karşın insani gelişme endeksinde sürekli gerileyen bir ülkedir Türkiye...

OECD ülkeleri arasında da toplumda eşitsizliğin en kötü olduğu üçüncü ülke konumundadır…

Kolay mı? Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politikalar Forumu’nun Prof. Ayşe Buğra liderliğinde hazırladığı 50 sayfalık rapor dehşet verici bir Türkiye tablosu ortaya koyuyor.

Türkiye’deki çalışma koşulları, ölümlü iş kazaları, sendikal haklar ve tabii eğitim... Eşitsizliklerin en yoğun olduğu Türkiye’de eğitim kalitesinde çıtayı üstte eşitlemek yerine altta eşitlemek de bir fikir tabii.

Ancak göz ardı edilen bir husus var. İçinde bulunduğumuz dijital çağ, bilgi ve nitelikli insan odaklı. Sanayi 4.0 kapıda. Standart işçiliğin yerini uzman mühendislere bırakacağı bir dönemdeyiz. Artık üretimin süreçlerini insanlar değil makinelerin denetleyeceği, birbirini anlayan makinelerin sürece hâkim olacağı bu dönemde iş çevrelerinin istihdam kriterleri de değişiyor ve çıta gitgide yükseliyor. Eğitim süreçlerinden istenen insan profili; nitelikli, disiplinler arası etkileşimle düşünebilen, yetenekli, eğitim hayatında iken iş tecrübesi kazanmış iletişimi güçlü, dil bilen ve diğer birçok meziyeti üzerinde taşıyan insan profili. Ezberci eğitim değil yani... Bireysel yeteneklerin geliştirilebileceği, iş hayatına da entegre olabilmiş okul yapılanmaları.

Hayvanat bahçesi müdürünün TÜBİTAK’a müdür yardımcısı olması ile mi gerçekleşecek bu? Ya da televizyonda bir tartışma programında bir akademisyene yöneltilen “sen çağdaş mısın” sorusuna “Hayır ben çağdaş değilim. Müslümanım” yanıtı verenler ile mi?[12]

 

II.1) TÜRK(İYE) EĞİTİM(SİZLİĞ)İ

 

Melis Alphan’ın, “Başa gelen düdüğü çalmış: ‘Devlete sadık olacaksın, milliyetçi olacaksın, dini bileceksin. Öyle çok fazla sorgulamaya gerek yok; Rum’u, Yunan’ı, Ermeni’si düşman...’ demiş! Bu tipik, bizim okuduğumuz müfredat. Tarihi daha objektif öğretme çabası dün de yoktu, bugün de yok. Öncekiler daha Kemalist nesiller yetiştirirken şimdikiler daha dinci nesiller yetiştirmeye çalışıyor,”[13] diye betimlediği resmi ideolojinin Türk(iye) eğitimsizliği şahsında AKP Hükümeti, eskiyeni eleştirirken yeniye değil “en eski”ye dönüyor ve az çok ileri olan, halktan yana olan ne varsa onu tasfiye ediyor.

Özellikle de eğitimin neredeyse bütün halk kesimlerinin sorunu olması ve geniş halk kesimlerinin bu sorunla her gün yüz yüze gelmesi, iktidarın eğitim politikası ve bu alandaki girişimlerinin; parasız, laik, bilimsel, kaliteli, anadilinde ve ulaşılabilir bir eğitim talebi arasındaki çelişki daha anlaşılır hâle gelmiştir. Bu nedenle de eğitimdeki “gericileştirme” ve “AKP’lileştirme” girişimlerine karşı uzunca bir zamandan beri “laik ve bilimsel eğitim mücadelesi” başlığı altında toplayabileceğimiz bir mücadele sürmektedir.

Bugün bu mücadelenin başlıca dayanakları şöyledir:

  • Müfredat: Hükümet uzun yıllardan beri müfredatı değiştirmek, eğitimdeki, modern, laik, bilimsel birikimin bütün unsurlarını temizlemek, bunun yerine idealist, dini bir içerik kazandırmak, sermayeye ve düzenine biat eden ucuz işçiler ordusu olacak kuşaklar yetiştiren bir eğitim için girişimlerini kesintisiz sürdürmektedir. Bugün laik, bilimsel, demokratik, anadilinde eğitim talebini, mücadelenin genelleşmesi ve demokrasi mücadelesinin bir paçası hâline getiren de Hükümetin bu alandaki girişimleridir.
  • Proje okullar: Ülkenin eğitimdeki olumlu birikiminin en öndeki temsilcileri olan okulların “proje okulları” ilan edilip, tasfiyesine karşı mücadele, geçtiğimiz eğitim yılı sonundan beri, laik, bilimsel, kaliteli eğitim mücadelesinin ön saflarından birisidir. Özellikle son günlerde bu okullardaki “kaliteli” eğitimin taşıyıcısı olan öğretmen kadrosunun toptan sürgün edilmesi, ülke eğitiminin yüzakı okulların tasfiye edilmesi kadar laik bilimsel eğitime vurulan en ağır darbelerden birisi olarak iktidarın “koçbaşı” bir hamlesidir. Velilerin, öğrencilerin ve mezunların okullarına ve eğitimcilerine sahip çıkma tutumu, elbette eğitim mücadelesinin sürdüğü ve sürmesi gereken tüm alanlar için örnek alınması gereken bir tutumdur.
  • Yaygın AKP kadrolaşması: Okullardaki müfredat değişimi, “ileri” okullardaki birikim, bu birikimin temsilcisi kadroların tasfiyesiyle eğitimi “en kötüde eşitleme” girişimleri, on binlerce öğretmenin açığa alınması, meslekten ihracı, fişleme, toplu sürgünler yoluyla eğitimcilerin sindirilerek eğitimdeki kadrolaşma tüm okulların zapturapt altına alınmasıyla tamamlanmak istenmektedir. Pek çok okulda derslerin boş geçmesi, bölge illerindeki pek çok okulda hiç eğitime başlanamamış olmasını umursamayan MEB büyük kentlerde de Eğitim Sen üyeleri başta olmak üzere “hoşa gitmeyen” eğitimcileri uzak ilçelere sürmekte bir sakınca görmemektedir. Böylece müfredattaki “İmam Hatipleştirme”, “kadrolaşma”da da geriye doğru “ilerletilmek” istemektedir.[14]

Örneğin Milli Eğitim Bakanlığı 4+4+4 modeli ile birçok mahalledeki okulları İmam Hatip liselerine çevirmişti.

Devlet okulları çatır çatır imam hatip lisesine dönüştürülmüştü. Bunların dışında kalan okulların da bir kısmını yarı yarıya imam hatip okuluna çevirmişti.

Bunları yeni adımlar izlemişti; Anadolu ve Fen liselerini, köklü başarılı kolejleri darmadağın edecek uygulamaları hayata geçirmek gibi.

İyi denen okulların deneyimli yönetici ve eğitimcileri dağıtılıp... Yerlerine nitelik kriteri aranmasızın hükümet yandaşlığı öne çıkanlar atanmıştı.

Bunca müdahaleden sonra şimdi de on binlerce eğitimci kapı dışarı edildi… Sonuç yolsuzluklarla[15] koca bir niteliksizlik oldu…

Eğitimin kalitesini ölçen PISA testi var. OECD yapıyor her ülkenin Milli Eğitim Bakanlığı Kendisi organize ediyor. 9. ve 10. sınıf öğrencileri katılıyor. Matematik ve fen testlerinde Türkiyeli öğrencilerin durumu şu: 65 ülke içinde 40 ile 45’inci sıra arasında… Tescilli kalitesizlik ur gibi sarıyor dört bir yanı![16]

Bunun yanında MEB istatistikleri ile MEB-UNICEF ortaklığında hazırlanan rapordan elde edilen bulgulara göre, “Sınıf tekrarı ve okulu terk” büyük bir sorun olarak çözüm bekliyor. Öğrencilerin neredeyse yarısı ortaöğretimi tamamlayamıyor. Güneydoğu illerinde, mezun olamayan öğrenci oranları yüzde 60’lara yaklaşıyor.

İlkokula kayıt yaptıran, her 100 öğrenciden 68’i üniversite, 84’ü ise 4 yıllık lisans programında okuyamıyor. İlköğretim sonrası, ortaöğretime kayıt yaptıran öğrenci sayısında ciddi bir artış gözlense de, bu artışın büyük çoğunluğunu, Açık Lise’ye kayıt yaptıran öğrenciler oluşturuyor.

Bu öğretim yılında, Açık Lise’ye kayıt yaptıran öğrenci oranı, tüm ortaöğretim öğrencileri içinde yüzde 25’e ulaşmış durumda. Genel Lise’de okuyan öğrenci oranı, bu sene itibariyle yüzde 28, İmam Hatip Okulu’na gidenlerin oranı ise yüzde 9 civarında.

2002-2003 öğretim yılında, ilkokula kayıt yaptıran ve 2013-2014 yılı sonunda 12 yıllık zorunlu eğitimi tamamlamış olması gereken öğrencilerden yüzde 42’si ise ya mezun olamamış ya da ilköğretim sonunda Açık Lise’ye kayıt yaptırarak, örgün eğitimin dışına çıkmış.

Eğitimci Alaattin Dinçer’in hazırladığı çalışmaya göre, ortaöğretimi bitiremeyen öğrenci oranlarında, iller arasında çarpıcı farklılıklar gözleniyor. 2006-2014 yılları arasında İstanbul ve İzmir’de mezun olamayan ortaöğretim öğrencilerinin oranı yüzde 53. Ankara’da bu oran yüzde 46’ya düşerken, Konya’da yüzde 50 seviyesinde. Trabzon’da da öğrencilerin yüzde 50’si ortaöğretimden mezun olmayı başaramazken, Eskişehir’de bu rakam yüzde 38’e kadar iniyor. İstatistikteki en vahim rakamlar ise Güneydoğu illerinde. Van’da öğrencilerin yüzde 65’i, Hakkâri’de yüzde 60’ı Batman ve Diyarbakır’da ise yüzde 61’i 12 yıllık zorunlu eğitimi tamamlamamış…[17]

Ve işte “Eğitim sistemi yazboz tahtası”na[18] dön(üştürül)en Türk(iye) eğitim(sizliğ)ine ilişkin ibret verici somuttan kesitler:

  • 2012-2013’te 1099 olan imam hatip ortaokulu sayısı 2015 yılında 1597’ye, 2016 yılında ise 1961’e; 708 olan imam hatip lisesi ise 2015 yılında 1017’ye, 2016 yılında 1149’a çıktı. İmam hatip lisesi öğrencisi 677 bin 205, imam hatip ortaokulu öğrencisi 524 bin 295 oldu. 2015 yılına göre, imam hatipli sayısı yaklaşık 932 binden 1 milyon 201 bin 500’e yükseldi. Bu sayı, AKP’nin iktidara geldiği 2002’de 71 bin 100’dü. Böylece, Cumhurbaşkanı’nın oğlu Bilal Erdoğan’ın 5 yılda 1 milyon imam hatipli hedefine bir yılda ulaşıldı.[19]
  • 4+4+4 eğitim sisteminin ilk çeyreğinin sonunda, açık öğretimli öğrenci sayısı 1 milyon 995 bin 545’e çıktı. İmam hatiplerde okuyan öğrenci sayısı ise 1 milyon 201 bin 500’e ulaştı. Açık öğretim kapsamında 958 bin kız öğrencinin evde okuduğu ortaya çıkarken, imam hatip okullarındaki kız öğrenci sayısı 653 bin olduğu görüldü. Ortaokul 8. sınıftan mezun olan 415 bin 970 öğrenci ise açık öğretim dahil hiçbir liseye kayıt olmadı. Bu öğrenciler, sistem gereği, ilkokul ve ortaokul diploması almaya hak kazanamadı. Kayıp öğrencilerin 220 bininin erkek, 194 bininin ise kız öğrenci olması dikkat çekti.[20]
  • Erdoğan “İsteseler de istemeseler de Osmanlıca öğretilecek” demişti; “İlkokula da Arapça” sokuldu. 7-8 yaşındaki çocuklar 2016 yılında Arapça dersi de alacak ve Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nun 21 Ekim 2015’te yayımladığı kararına göre, 2016-2017 öğretim yılında ilkokul 2. sınıf öğretim programına Arapça dersi konuldu.[21]
  • Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), yeni “ortaöğretim kurumları yönetmeliği”ne göre, Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan hafızlık belgesi almış ancak TEOG’a girmemiş ya da herhangi bir kuruma yerleşememiş 8. sınıf mezunu öğrenciler, “hafızlık programı uygulayan” imam hatip liselerine (İHL) yerleştirilecek.[22]

 

TÜBİTAK, “2016 YILI ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI” ÇERÇEVESİNDE HAZIRLANAN “TİLLO EVLİYALARININ KERAMETLERİ” PROJESİ[23]

TÜBİTAK’ın seçip bölge sergisine davet ettiği Tillo Evliyalarının Kerametleri Projesi, Siirt 14 Eylül Anadolu Lisesi öğrencileri Safiye Çağla Doğrusever, Muhammed Abbas İlbaylı tarafından hazırlandı. Murat Aslan’ın danışmanlığını yaptığı “Tillo Evliyalarının Kerametlerinin Derlenmesi”, yarışmanın Türk Dili ve Edebiyatı alanında hazırlandı.

İşte o evliyalar; projede kerametlerine yer verilen şu evliyalar yer aldı: Şeyh İsmail Fakirullah, Mevlana Molla Ali, İbrahim Hakkı, Şeyh Hamzel Kebir, Şeyh Mücahit, Sultan Mahmud Memduh, Şeyh Hasan-ül Fatirin, Şeyh İsmail Garip, Şeyh Mustafa Kurdi, Haysa Zemzem, Şeyh Abdulkadir Sani, Şeyh Hamze, Şeyh İbrahim Hakkı, Derviş Osman, Muhammed Sorahani, Şeyh Hecci Ali, Nurhemze, Sofi Abdürrahim.

İşte o kerametler; Şeyh Memduh’un İki Yerde Bulunması, Sultan Memduh Hz. Atının Kerameti, Yusuf Ağa’nın Kurtuluşunun Kerameti, İbrahim Hakkı Hz. Kerameti, Şeyh Mücahit’in Vasiyeti, Sufi Abdurrahman’ın Şam’ı Görmesi, Şeyh Mücahit’in Üzüm Kerameti, Meyme Ğasya’nın Bedduası, Sultan Memduh’un Basireti, Şeyh Mücahit’in Kerameti, Şeyh Haccı Ali’nin Hacca Gitmesi.

 

  • MEB, 810 bin 885 ilköğretim, 375 bin 560 lise, 46 bin 669 özel eğitim öğrencisi olmak üzere toplamda 1 milyon 233 bin 114 öğrenciyi taşımalı eğitim kapsamında okula götürüyor. Yaklaşık 7.5 milyon ilköğretim öğrencisinden 810 bininin taşımalı eğitim kapsamında olması, her 10 ilköğretim öğrencisinden birinin yaşadığı yerde okul olmadığını gösteriyor.[24]
  • Artvin Fen Lisesi’nde 15 Temmuz Darbe Girişimi ve FETÖ ders konusu olarak belirlendi ve sınav sorusu olarak öğrencilere yöneltildi. Din Kültürü Öğretmeni Ahmet Yaran tarafından 9, 10, 11 ve 12. sınıf öğrencilerine “yazılı hazırlık soruları” olarak dağıtılan kağıtlarda, “FETÖ terör örgütünün hedefi nedir? FETÖ denen hain bugün nerede besleniyor, nerede sefa sürüyor? Ve FETÖ’nün akıl hocaları kimdir?” gibi sorulara yer verildi.[25]
  • Yetiştirme yurdundan; “adapte olamadı”, “kaçtı”, “haylaz”, “solcu”, “sağcı” gibi gerekçelerle haksız yere yurttan atılarak mağdur olan 15 bin kişi olduğu ortaya çıktı. YURTAYDER Başkan Yardımcısı Mahmut Bursa, “Bu insanlar çaresiz. Kimi tehditle, kimi baskıyla bu işi yapıyor. Yüzde 10’u intihar ediyor, yüzde 20’si suça sürükleniyor, yüzde 15’i de fuhuş yapıyor.”[26]
  • Ümraniye Nevzat Ayaz Anadolu Lisesi’nin tüm idari kadrosu, “evrakta sahtecilik yaptıkları” gerekçesiyle görevlerinden alındı… Milli Eğitim Bakanlığı müfettişlerinin yaptıkları inceleme sonucunda, Ümraniye Nevzat Ayaz Anadolu Lisesi’nde, 2011-2012 öğretim yılının 2. döneminde neredeyse tüm lise son sınıf öğrencilerinin okula devam etmediğini ancak okul kayıtlarında “var” gösterildiğini tespit etti. Bunun üzerine okulun müdür ve müdür yardımcıları görevden alındı.[27]
  • Türkiye ortalamasında her öğretmene yaklaşık 35-40 öğrenci düşüyor.[28]
  • Eğitim-İş Sendikası’nın yaptığı araştırmanın sonuçları vahim. Araştırmaya göre öğretmenlerin yüzde 82’si çocuklarının gıda, yüzde 84’ü kıyafet, yüzde 88’i eğitim ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Yüzde 62’si psikolojik sorun yaşıyor.[29]
  • Eğitim Sen’in anketine katılan öğretmenlerin yüzde 90.6’sının ülkenin ve eğitimin içinde bulunduğu koşullar göz önüne alındığında geleceğe güvenle bakamadığı görüldü. Ankete göre öğretmenlerin yüzde 42’si de mutsuz ve huzursuz.[30]

 

ÖĞRETMENLERİN HÂLİ (VE GÖRÜŞLERİ)[31]

Öğretmenlerin yüzde 44’üne okullarda siyasi baskı yapılıyor.

Öğretmenlerin en az yüzde 50’si kısmen de olsa velilerden baskı görüyor.

Öğretmenlerin yüzde 37’si velilerin şiddet eğilimli davranışlarına maruz kalmış.

Araştırmaya katılan öğretmenlerin yüzde 33’ü cinsel istismara maruz kalmış.

Öğretmenlerin yüzde 57’si öğrencilere yönelik istismar vakalarının herhangi bir nedenle gizlendiğini belirtmiş.

Öğretmenlerin yüzde 52’si öğrencilerin cinsel istismara maruz kaldığını belirtmiş.

Öğretmenler ülke genelinde yaşanan istismar olaylarından etkilenmiş ve öğrencileri ile arasına mesafe koymuş. (yüzde 77) 

Öğretmenlerin yüzde 70’inden fazlası fikirlerini özgürce açıklayamıyor.

Öğretmenlerin yüzde 72’si sendika seçimi hususunda baskıya maruz kaldığını belirtmiş.

Öğretmenlerin yüzde 90’ı okullardaki cinsel istismar olaylarının gerçek olduğunu belirtmiş.

Öğretmenlerin yüzde 93’ü eğitimin geleceğinden ümitli değil.

Öğretmenlerin yüzde 80’i ekonomik sıkıntıları ve geleceğe dair endişeleri olduğunu belirtmiş.

 

  • Türk Eğitim-Sen tarafından Öğretmenler Günü dolayısıyla yapılan ankete göre öğretmenlerin yüzde 90.5’i maaşıyla geçinemiyor,[32]kredi kartı borcunu kapatmak için kredi çekiyor. Ankete katılan 14 bin öğretmenin yüzde 5.6’sının evine de haciz gelmiş.[33]

 

II.2) PARALI EĞİTİM NOTU

 

Türk(iye) eğitim(sizliğ)ine damgasını vuran sınıfsal gerçek, her geçen gün daha da bariz özellikler kazanırken; Birleşik Kamu-İş’in, eğitim harcamalarında zenginle fakirin arasındaki uçurumu ortaya koyduğu rapora göre, en zengin 2 milyon 182 bin aile eğitim için 8 milyar 990 milyon lira harcarken; en yoksul 2 milyon 182 bin aile ise sadece 115 milyon liralık eğitim harcaması yapabiliyor. Eğitim için yapılan harcamada iki kesim arasında 78 katlık bir uçurum oluşuyor.[34]

Kolay mı? Dünya[35] ve Türkiye’de kamusal eğitimin yeniden yapılanmasında sermayenin 1970’lerde girdiği krize bir çözüm olarak sunulan neo-liberal politikaların belirgin rolü bulunuyor.[36] Bu doğrultuda, Türkiye’de 1980’deki ‘24 Ocak Yapısal Uyum Kararları’ ve onu izleyen 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi, devletin kamusal yönü hedef alarak, piyasaların ve temelde devlet-piyasa ilişkilerinin yeniden kurgulanmasında belirleyici olmuştur. Neo-liberal politikalarının kamusal eğitim üzerindeki etkisi 1990’larda belirgin biçimde görülmeye başlansa da, bunlar için gerekli olan siyasi alt yapının 1980’lerde atıldığının belirtilmesi gerekir.[37]

 

TÜİK’İN 2011-2014 YILLARINA İLİŞKİN EĞİTİM HARCAMALARI VERİLERİ[38]

  • Türkiye’de eğitim harcamaları 2014 yılında 2013 yılına göre yüzde 13.2 artarak 113 milyar 571 milyon TL oldu. 2014 yılında bir önceki 2013 yılına göre eğitim harcamalarının en çok arttığı eğitim düzeyi yüzde 20.4 ile ortaöğretim oldu.
  • Türkiye’de eğitim harcamalarının, gayri safi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında yüzde 6.4 iken, 2014 yılında yüzde 6.5’e yükseldi.
  • 2014 yılındaki eğitim harcamalarının yüzde 77.7’si devlet tarafından finanse edildi. Eğitim harcamaları içerisinde hane halklarının yaptığı harcamaların payı ise yüzde 19.8 oldu.
  • Devlet kurumlarınca yapılan harcamaların yüzde 32.9’unu (25 milyar 594 milyon TL) yükseköğretim oluşturdu. Özel kurumlarca yapılan harcamaların ise yüzde 47.9’u (9 milyar 87 milyon TL) yükseköğretime yapıldı.
  • Öğrenci başına yapılan eğitim harcaması 2011’de 3 bin 819 TL olurken, 2014’te 5 bin 403 TL’ye yükseldi.
  • Eğitim düzeylerine göre değerlendirildiğinde, 2014 yılında öğrenci başına harcamanın en yüksek olduğu eğitim düzeyi 13 bin 245 TL ile yükseköğretim oldu.

 

Ve geçerken bir not: Üniversite sınavlarında, özel okulların başarı oranının sadece yüzde 50 civarında kaldı. Eğitimciler, bu oranın en az yüzde seksen olması gerektiğini söylerken, “paralı eğitim eşittir akademik başarı garantisi” anlayışının da doğru olmadığının altını çizdi. Yabancı dilde, 4+1 yıllık eğitim veren özel liseden mezun olup, LYS’ye katılan 47 bin 978 öğrenciden, sadece 24 bin 548’i dört yıllık lisans programını kazandı.

Bu okullardan mezun olan öğrencilerin neredeyse yarısı, dört yıllık üniversite programlarına yerleşememiş oldu. Bu okullardan, 2 bin 986 aday meslek yüksek okullarına, bin 141 aday ise açık öğretim fakültesine yerleşti. 4 yıllık eğitimi veren özel okullardan mezun olan 8 bin 228 öğrenci ise sadece 2 bin 286’sı dört yıllık lisans programlarına yerleşti. Bu okullardan 971 öğrenci meslek yüksek okulu, 491’i ise açık öğretime yerleşti.[39]

 

II.3) PROJE OKULLAR PARANTEZİ

 

Siyasal İslâmın iktidarını kurmakta olan AKP yönetiminin eğitim sistemini, üniversiteye açılan “proje okulları” üzerinden hedef almasının, böylece, “eski rejimin” seçkin okullarını, öğretmenlerini tasfiye etmesinin mantığı da bu işlevde yatıyor: Dini hakikât rejimini benimsetmek; bilimsel olanın yerini dini olanın aldığı bir biyopolitik uygulamak. Böylece siyaset rejimini belirleyen sınırları, Sünnî İslâmın hakikât rejimine ve siyasal İslâmın yönetici sınıfının (Müslüman entelijensiyanın) iktidarda kalma, toplumda üretilen ekonomik artığı mülkiyetine geçirme işlemleriyle uyumlu olacak biçimde daraltmaktır. Bu radikal bir toplum mühendisliği projesidir. Toplumda, siyasal İslâmın dışında kalan, yakın zamana kadar devleti yöneten personelin kaynağı Laik-cumhuriyetçi kesimin eğitim kurumlarından çıkarılması, susturulması, kültürel olarak yok edilmesi amaçlanıyor.[40]

Bu girişim ile[41] 2014’de başlayan proje okul uygulamasında proje okul seçilen liselerin yönetici ve öğretmen atama yetkileri MEB’de toplandı. Aralarında İstanbul’daki çok sayıda köklü lisenin de olduğu proje okullarda görev yapan ve görev süresi 8 yılı aşan çok sayıda öğretmen 15 Temmuz darbe girişiminin ardından çıkarılan KHK ile norm fazlası ilan edildi. Bakanlık norm fazlası ilan edilen öğretmenlerin öğretmen açığı bulunan okullara tayin edileceğini açıkladı.[42]

Sonrasında da bu meseleye 10 Ekim 2016 günü Kabataş Lisesi’nin çiçeği burnunda müdür yardımcısı Şakir Voyvot’un sözleri damgasını vurdu.[43]

Voyvot’un, proje okullarda arzulananın ne olduğunu açıkça ifade ettiği bir konuşması yayımlandı. Şöyle diyor yeni projenin lise müdür yardımcısı: “Bütün okullarımızın imam hatip lisesi gibi olması zamanı geldi.” Yetmiyor “Elhamdülillah dağı taşı imam hatip lisesi dolduracağız” diyor. Bütün liselerin kapısında Anadolu Gençlik teşkilâtının olması gerektiğini söylüyor. Bundan 25 sene sonra İslâmi hükümlere geçmiş ülkelerinin haberlerini kutlayacaklarını da ekliyor.

Proje belli. Öğrencilerinin ve velilerinin iradeleri çiğnenerek okulları imam hatip lisesi hâline getiriliyor. İslâmi dergilerde “Modern hayata muhalefet etmenin yolları” başlıklı makaleler yayımlayan bir şahıs ise Kabataş Lisesi’ne gökten zembille müdür yardımcısı olarak atanabiliyor.

Hürriyet’in haberine göre, Kabataş Lisesi’nde 67 öğretmenden 30’u, Pertevniyal Lisesi’nde 60 öğretmenden 28’i, Vefa Lisesi’nde 40 öğretmenden 20’si, Avni Akyol Lisesi’nde 39 öğretmenden 28’si norm fazlası diye görevden alındı. Diğer liselerde de oranlar benzer. Toplamda 155 proje lisede 8 yılını doldurduğu gerekçesiyle 1187 öğretmen başka okullara gönderildi.

Amaç ne? Yerlerine dağı taşı imam hatip liseleriyle donatmak isteyen Voyvot gibilerini atamak.[44]

 

II.4) HÂL VE GİDİŞAT

 

Buraya kadar değindiğimiz çerçevede Gözde Bedeloğlu’nun, “Kuşatılmış eğitim”[45] notunu düştüğü hâl ve gidişata ilişkin birkaç veriyi daha anımsatmak yararlı olur…

  • 2016-2017 eğitim yılı, imam hatiplere çevrilmek üzere el konulmuş son kalan düz liseler, öğretmenleri uzaklaştırılan ‘proje’ okullar, sendikal ve muhalif kimliklerinden dolayı on binlerce öğretmenin açığa alınması ve meslekten ihraç haberleriyle başladı. ‘Yerli-Milli’ eğitim yani piyasacı düzen temelinde yükselen İslâmcı müfredat; anaokullarında Arapça dil ve Kur’an dersi uygulamasıyla 3-6 yaşındaki fizik dünyayı algılayamayan, öz bakım yapamayan çocuklara kadar ulaşırken; Çocuk Esirgeme Kurumu, devlet koruması altındaki çocuklara da Aile Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı ile ortak ‘Değerler Eğitimi’ verileceğini duyurdu.[46]
  • İstanbul Ümraniye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli Şube Müdürü Fehmi Ergen, ilçedeki tüm okulların hatim indirmesi talimatını verdi. WhatsApp’tan okul müdürlerine gönderilen mesajda imam hatip ortaokulların en az 5, Anadolu imam hatip liselerin en az 10’ar ilçedeki diğer okulların en az bir hatim indirmesi istendi.[47]
  • Yetkiye doymayan Diyanet, şimdi de siyasi parti gibi gençlik örgütü kurmaya soyunuyor. AKP hükümetinin, Diyanet eliyle camilerde kurmayı düşündüğü ”Cami Gençlik Kolu (CGK)” projesi, aslında kamusal alana ve toplum yapısına yönelik süregelen dinselleştirme ve mezhepleştirme siyasetinin bir parçasıdır.[48]
  • Her cephede emekçilere savaş açan Sarayın önderliğindeki AKP iktidarı bir başka “cephede açtığı savaş”ta da çok ciddi girişimler yapıyor. Camilerde Diyanet eliyle, gençlik örgütlenmesi dindar ve kindar gençlik yetiştirmeyi hedefliyor![49]

Bu tür örnekleri çoğaltmak mümkün. Ancak bu kadarı bile neyin ne olduğunu anlatmaya yeter de artar bile…

Kolay mı? Totaliter rejimler total disiplin ister. AKP, gençliği, toplumun seküler çoğunluğunu disiplin altına almayı hâlâ başaramadı. AKP bu başarısızlığını, günlük yaşamın mikro dinamiklerinden, grevlerden, Gezi olayına, liselilerin protestolarına, LGBTİ eylemlerine kadar birçok direniş örneğiyle yaşıyor.

Bu durum, AKP ile iktidara gelen Müslüman entelijansiyanın bir sınıf olarak kendini yeniden üretme süreçlerini, değerlerini (hakikât rejimini) toplumda egemen kılamadığını, iktidarını açık şiddete başvurmadan, “rıza”ya dayanarak sürdürmenin koşullarını oluşturamadığını gösteriyor.

Bir egemen sınıf adayı devleti ele geçirirken, kendi ahlâki otokontrol tekniklerini, devletin düzeni sağlama çabalarıyla birleştirerek toplumun geri kalanına dayatmaya, toplumu yeniden şekillendirmeye başlar. Bu bağlamda eğitim rejimi önemlidir.

Eğitim, ilköğretimden başlayarak bireylerin öznelliklerini şekillendirir, otoriteyi tanımalarını, kabullenmelerini sağlar. Eğitim yalnızca çocukları şekillendirmez aynı zamanda, yatay ilişkilerle aileleri üzerinde de dolaylı denetim ilişkileri kurar, çocuklarla ilgili bilgiler (karneler, raporlar) üretir, biriktirir.

Eğitim sistemi, eğittiği bireylere belli bir cinsiyet rejimini benimsetir; zamanın, mekânın kullanım biçimlerini, toplumda egemen “iletişim ilişkilerini” (ne, nasıl söylenebilir), iktidar ilişkilerini (kimler söyleyebilir/ konuşabilir) benimsetir. Eğitim sistemi iktidar ilişkilerini yeniden üretir.

Buraya kadar değindiklerimizin tarihsel örneklerini kapitalist sınıfın iktidara yerleşmeye başladığı XVII. yüzyıldan başlayarak gelişen kapitalizmin piyasa, üretim ilişkilerine uygun bireyleri yetiştirmek üzere şekillenen rasyonalist, bilimsel, düşünceye önem veren eğitim teknolojilerinin evriminde görebiliyoruz.

Müslüman entelijansiyanın siyasi iktidarını korumasının, toplumsal artığa ulaşmasının aracı olarak dini bilgiyle çok özel ilişkisi konusunda ise vurgulayalım: Bu iktidarın yeniden üretilebilmesi hem bu bilginin üretiminin, yeniden üretiminin, hem de bu bilgiyi tekelinde tutacak bu “araca” sahip olacak bireylerin üretiminin güvence altına alınmasına bağlıdır.

Gerçekten de iktidara geldiğinden bu yana, Müslüman entelijansiya için, “dindar ve kindar” (bu sınıfın iki özelliği) nesillerin üretilmesi, kendi sınıfsal bekasının sağlanması açısından eğitim sisteminin, seküler özellikleri sökülerek yeniden yapılandırılması yaşamsal bir öneme sahip oldu.

AKP hükümetleri, hem seküler eğitim rejimini hibridleştirme (din dersleri, 4+4+4, imam hatipleştirme) yoluyla dönüştürmeye, hem de özelleştirmelerle, dönüşümden toplumsal artıktan pay almak için yararlanmaya çalıştı. Bu süreç var olanı yıkmaya, yeni kuşakların eğitilerek kapitalist ekonomiye girme süreçlerini, dolayısıyla geleceklerini dejenere etmeye başladı ama yeni bir sistemi oturtamadı.

Maarif Vakfı projesi, bu sorunu toplumsal artığa çok daha etkin biçimde ulaşmaya da olanak verecek biçimde çözmeye karar verildiğini gösteriyor. Bu, seküler kaynaklı eğitim sisteminin yanında ona paralel, eğitim sistemi dinci entelijansyanın “total” denetimi altında işleyecek hem de devlet kaynaklarıyla, vakıf kaynaklarıyla beslenerek ekonomik artığa ulaşmak açısından yeni ve geniş (ülke içinde ve dışında) bir alan inşa edecek.

Belki MEVAK Müslüman entelijansiyanın daha da zenginleşmesine, yeni nesillerinin yetişmesine hizmet edecek ama eski eğitim rejimini yıkarken kapitalist ekonominin, teknolojinin gerektirdiği nesilleri üretemeyecek. Müslüman entelijansiya kendi servetini, geleceğini güvenceye almaya çalışırken içinde var olduğu toplumu yıkıma sürüklüyor![50]

İşte yıkımın verileri!

  • 15 Temmuz darbe girişimi sonrası okul panolarına ve duvarlarına yansıyan şiddet görüntüleri ve dinsel içerikli afişler bir kez daha eğitim tartışmalarını gündeme getirdi. İstanbul’da gezdiğimiz dört okul bu açıdan oldukça çarpıcı veriler sundu. Bombalanan siviller, tank ve silahlar, teslim alınan askerlerin yarı çıplak ve işkenceye uğramış fotoğraflarının yanı sıra panolarda yer alan hadisler, dualar ve İHH’ye ayrılan panolar…[51]
  • Etiler Anadolu Lisesi’nde, okuldaki “Değerler Eğitimi” panosuna, “Nasuh Tövbesi” başlığıyla asılan metinde taciz, tövbe yoluyla meşrulaştırıldı. Metinde, kadın kılığına girerek hamamda tellaklık yapan Nasuh adındaki kişinin, kadınları taciz ettiği ve tövbe ederek taciz yüzünden cezalandırılmaktan nasıl kurtulduğu anlatıldı.[52]
  • Okul müdürünün, teneffüslerde erkek arkadaşlarıyla yan yana oturan kız öğrencilere, “Siz kâfir misiniz? Hayat kadını mı olacaksınız?” dediği Bursa İnönü Ortaokulu’nda skandallar bitmiyor. Olayın sorumlusu yöneticilerin istifasının ardından atanan Memet Çakmak yönetimindeki okul içinde imam hatip ortaokulu açıldı. İmam hatip sınıfları kız ve erkek öğrenciler için ayrı ayrı düzenlendi, harem - selamlık düzenleme içinde ayrıca puan üstünlüğüne göre seviye sınıfları oluşturuldu. Ücretsiz ders kitapları sadece imam hatip öğrencilerine dağıtıldı. Okul müdür yardımcısının soru sormak isteyen bir kız öğrenciye “Önce başını ört sonra soru sor” demesi üzerine Bursa Milli Eğitim Müdürlüğü’ne suç duyurusunda bulunuldu.[53]
  • Mersin’nin Merkez Akdeniz İlçesi’nde 23 derslikli, bin 90 öğrencinin eğitim gördüğü İleri Ortaokulu’nun Müdürü Hasan Hüseyin Aygül, “Kız ve erkek öğrenciler kesinlikle yan yana oturtulmayacak. Hangi veli ve öğrenci itiraz ederse, ‘Müdür beyin talimatıdır’ denilecek. Bu karara herkes uymak zorundadır,” dedi.[54]
  • “Din dersine ‘Evet’, İngilizceye ‘Hayır’ deniliyor.”[55]
  • Muğla Marmaris’te Halıcı Ahmet Urkay Anadolu Lisesi’ne 2016 yılında başlayan 9’uncu sınıf öğrencilerine etek satılmaması için esnafa uyarı yapıldı. ‘Etek uyarısı’ okulda yasak duyurusu olmamasına rağmen velilerin alışverişte etek talep ettiğinde, “Sıkıntılı durum var, satamayız” yanıtıyla karşılaşmaları ile ortaya çıktı.[56]
  • Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesindeki Bereket ve Telçeker Köylerindeki okullarla merkez İmam Hatip, Reşat Erden, Savaş Ay liselerinde bugün öğlede dağıtılan ve içinde peynir, domates, marul bulunan sandviçleri yiyen öğrenciler bir süre sonra kusma ve ishal belirtileri ile hastaneye kaldırıldı.[57]

 

II.5) TERÖRİST BASKILAR

 

Egemen (iktidarcı) eğitim(sizlik)in “yeniden yapılanmacı” konsolidasyonu, elbette terörist baskılarından soyut ele alınamazken; bunun da bir yere kadar olduğu yani “Zorlama düzenin despotik ritimleri, yaşamın kaotik, bozuk ritimlerine ayak uyduramaz. Yaşam, sürekli dengeleri bozarak ilerleyen bir yürüyüştür,”[58] gerçeği de unutulmamalıdır…

  • Milli Eğitim Bakanı İsmet Yılmaz, FETÖ/PDY soruşturması kapsamında Milli Eğitim bünyesindeki 28 bin 163 personelin ihraç edildiğini, ‘uzaklaştırma’ tedbiri devam eden personel sayısının 20 bin 88 olduğunu açıkladı. Bakan Yılmaz, Milli Eğitim bünyesindeki 300 kitaptan 57’sinde FETÖ ile ilgili atıflar tespit ettiklerini söyledi.[59]
  • Eğitim Sen (Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası) Muğla Şubesi üyesi 259 öğretmen 29 Aralık 2015 tarihinde greve katıldıkları gerekçesiyle il dışına “tayin” yani sürgün edildi.[60]
  • İsmail Aytemiz Spor Salonu’nda 18-19 Nisan 2015 günleri arasında yapılan yarışmaya İstanbul, Ankara, İzmir, Iğdır, Erzurum, Kars, Bayburt, Ağrı, Kocaeli, Gümüşhane’den halk oyunları ekipleri katıldı. Yarışmaların yapıldığı salonun giriş kısmında “yıldızlar geleneksel düzenlemesiz” dalında mücadele eden Erzurum Palandöken Halk Eğitim Merkezi Spor Kulübünün eğitmeni Mustafa Burak Çağlar’ın, öğrencileri sözde “motive etmek” için yüzlerine ve bacaklarına eliyle vurması dikkat çekti. Gösteri kıyafetli çocukların eğitmenden dayak yediklerini gören yerel Serhat TV kameramanı Adem Alp, bu anları görüntülerken saldırıya uğradı.[61]
  • Saime-Salih Konca Anadolu Lisesi’nde öğrenim gören Deniz A., cinsel yönelimi sebebiyle Borsa Kız Meslek Lisesi’ne zorla naklinin istendiği gerekçesiyle şikâyette bulundu. Antalya’da Saime-Salih Konca Anadolu Lisesi’nde öğrenim gören Deniz A., cinsel yönelimi sebebiyle okul yönetiminin baskısına maruz kaldığını, dayak yediğini, hakarete uğradığını ve sonunda başka okula sürgün edilmek istendiğini iddia ederek şikâyetçi oldu.[62]
  • Antalya’daki Nebi Güney İmam Hatip Ortaokulu Müdür Yardımcısı Serkan Çakal’ın, kağıttan uçak yapıp aralarında oynayan 7 öğrenciyi diğer öğrencilerin önüne çıkartarak, “Haydi çocuklar bunun cezası ne olsun, siz belirleyin” diyerek yuhalattığı iddia edildi. Yuhlayan öğrenciler ‘Tembeller, terbiyesizler’ diye tempo da tuttu.[63]

 

III. AYRIM: ÜNİVERSİTE(LER) VE YÖK

 

Fransız yazar Jean Genet’nin, (1910-1986) 1-3 Mayıs 1970’de Yale Üniversitesi’nde yaptığı -‘Mayıs Konuşması/ May day Speech’ diye ünlenen- konuşmasından, “Üniversiteyi unutmuyorum. Üniversiteler... Size sahte bir kültür öğretiyorlar. Kabul edilen tek değerin nicel mahiyette olduğu bir kültür... Üniversite, sizi bir sayıdaki bir rakam hâline getirmekle yetinmeyip, mesela beş yüz bin mühendis yetiştirdiğinde, sizdeki güvenlik, rahatlık ihtiyacını geliştiriyor ve doğal olarak sizi patronlara ve onların da ötesinde zihinsel vasatlığını bildiğiniz siyasetçilere hizmet edecek şekilde eğitiyor. Öyle ki, bilgin olmak isteyen sizler, sonunda vasat bir siyasetçinin masasındaki -ama masasının ucundaki- oturacaksınız ve bundan gurur duyacaksınız,” dediği üzere bilgi öğretmekten ve bunu işlemekten çok, günümüzün piyasa koşullarını öğreten ve buna göre insan(cık) yetiştiren yapıdır.

Kölelik belgesi veren; insanı yabancılaştıran kurumdur.

Üniversite, sadece gençlerin liseden sonra güdümlendikleri mekân olmakla kalmaz; aynı zamanda Türkiye de temel işlevi okumuş koyun yetiştirmekten başka bir işlevi olmayan eğitim kurumudur.

Üniversitenin Türkiye örneğinde, para ve itibar kazanmak için kapısı çalınan ruhsuz ve işlevsiz bir bina yığını mahiyetindedir.

Sanıldığı gibi ilim irfan yuvası olmayan yerdir üniversite. Sebebine gelince, üniversite dediğin yer öğrenciye temel olarak düşünmeyi öğretir. Kişi nasıl düşünmesi gerektiğini, herhangi bir sorunun derinine inmeyi, sorunun göründüğünden farklı yönlerini bulup, çözümünü bunların ışığında bulmayı öğrenir. Ama üniversitelerinde öğrenciler doğru düzgün bir sorunla yüzleşmez/ yüzleştirilmez.

Aslı sorulursa üniversite dediğimiz kurum, kurulduğu ilk dönemlerden itibaren (ki bu yaklaşık olarak XI., XII. yüzyıllara tekabül eder) mülhidlerle (sapkın) mücadele etme vazifesini üstlenmiştir. Yani üniversite dediğiniz, toplumun genel işleyişine uygun bilginin üretildiği ve dahi aksi fikirlerin gayrı meşru ilan edildiği yahut tümüyle görmezden gelindiği bir kamusal alandır.

Üniversite kelimesinin eski Türkçedeki karşılığı bilim ve fen yuvası anlamında ‘Dar-ül Fünun’dur. Ancak bugün üniversitelere baktığımızda anlamına uygun olduğunu söylemek mümkün değildir. Bir yüksek öğretim kurumunu anlamlı kılan onun özerk bir niteliğe sahip olmasıdır. Özerklik, yüksek eğitim kurumlarının iç işleyişlerine, mali işleyişlerine ve yönetimlerine ilişkin karar almada ve eğitim araştırma, dışa yönelik çalışmalar ve başka faaliyetlerde kendine özgü politikalarını oluşturma yetisine sahip ve devlet kurumları karşısında bağımsızlığı anlamına gelir. Üniversiteleri toplumsal konulardan soyutlayamayız. Toplum için bilgi üretme, fikir üretme, muhalefet yapma gibi sorumlulukları olmalıdır. Bu ise üniversitelerin akademik açıdan özgür olmalarını gerekli kılar.

Ancak bugün üniversiteler bir ortaöğretim kurumunun devamı düzeyine indirgenmiştir. Üniversiteye adım atan bir genç, kendi öznelliğini, düşüncelerini ifade edebilmelidir. Artık bir birey olduğunun farkına varabilmelidir. Bugünkü tabloda görüyoruz ki öğrencinin düşünmesi ve sorgulamasına yasaklar konulmuştur. Üniversiteler eğitim olarak ezberci düşünmeyi teşvik etmeyen, öğrenciyi baskı altına alan kurumlar hâline gelmiştir. Bugün üniversitelerin bu durumda olmasının en büyük sebebi 12 Eylül darbesinden son

26.02.2017 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı